 CẨM NANG Y TẾ
Đối Phó với các Nguy Hại do Khai Thác
VIỆT NAM CANH TÂN CÁCH MẠNG ĐẢNG
Ấn bản 1.0 - Tháng 6 năm 2009
BÔ-XÍT
Tài liệu do Thông Tấn Xã Gió Wind lấy từ website Việt Nam Canh Tân Cách Mạng Đảng.Trong đó,về cơ bản,nội dung tài liệu không thay đổi.Riêng các bản tóm tắt,chúng tôi chụp ảnh lại để đăng tải (nhưng vẫn đảm bảo nội dung như ban đầu).Các hình ảnh chúng tôi cũng xin tóm lược cho đơn giản.Các hình ảnh đó mang tính minh hoạ cao hơn là cung cấp tri thức về nội dung chính của tài liệu nên không ảnh hưởng tới nội dung ban đầu. Yêu cầu khi trích dẫn,phải ghi rõ nguồn:Việt Nam Canh Tân Cánh Mạng ĐảngTrước mối hiểm họa lớn đang ập xuống hàng triệu đồng bào ruột thịt của chúng ta tại Tây Nguyên và hạ lưu sông Đồng Nai, Đảng Việt Tân xin trân trọng giới thiệu tập Cẩm Nang Y Tế Đối Phó với các Nguy Hại do Khai Thác Bô-xít, với mong ước: • Góp phần giảm thiểu các thiệt hại, thương đau cho các nạn nhân,
• Nâng cao mức hiểu biết chung về tầm tác hại của việc khai thác bô-xít lên sinh mạng con người mà giới cầm quyền hiện nay đang cố giấu diếm.
Kính mong đồng bào mọi nơi, mọi giới tiếp tay quảng bá. Chúng tôi cũng mong đón nhận các phê bình, góp ý, chỉ dẫn từ các chuyên gia trong ngành môi sinh, y tế và quặng mỏ để bổ túc vào các ấn bản tương lai.
Ngày 3 tháng 7 năm 2009
Việt Nam Canh Tân Cách Mạng Đảng
Từ năm 2001, Nông Đức Mạnh, Tổng Bí Thư - đại diện Bộ Chính Trị đảng
Cộng Sản Việt Nam, đã khởi động những ký kết âm thầm với Bắc Kinh về
việc khai thác bô-xít tại vùng Tây Nguyên. Nhưng đến cuối năm 2008, tin tức
mới được tiết lộ ra bên ngoài Đảng và Nhà Nước, cho biết các dự án bô-xít đã
đi vào giai đoạn thi công tại Tây Nguyên với sự hiện diện của hàng ngàn công
nhân Trung Quốc.
Các tin tức này làm bùng lên những làn sóng phản đối mạnh mẽ từ mọi giới, mọi
ngành nghề xã hội với các lý lẽ vững chắc. Cho đến nay các chuyên gia quân sự,
công nghệ, môi sinh, ngoại giao đều đã vạch ra những nguy cơ và thiệt hại vô
cùng to lớn quanh việc khai thác bô-xít, và nhất là lại khai thác bởi người Trung
Quốc tại một vùng có tính hệ trọng chiến lược của Việt Nam.
Tuy đã có nhiều khuyến cáo, nhiều báo động với đầy đủ dữ kiện khoa học, nhiều
cuộc hội thảo của các chuyên gia về các nguy hại của việc khai thác bô-xít và
chế luyện nhôm, hiện nay vẫn không có dấu hiệu cho thấy lãnh đạo Đảng và Nhà
Nước CSVN lắng nghe và hủy bỏ quyết định khai thác cùng các đối tác chủ đầu
tư Trung Quốc. Và tệ hại hơn nữa, cũng không có dấu hiệu gì về các chuẩn bị y
tế thích hợp để cấp cứu dân chúng trong vùng trước các nguy cơ nhiễm độc.
Lời Nói Đầu
Trước tình trạng nhân dân bị dấu nhẹm thông tin cho đến khi các dự án bô-xít
đã khởi công và thái độ bất chấp của Bộ Chính Trị CSVN, chúng tôi thiết nghĩ
người Việt chúng ta cần làm gấp rút hai việc song song: vừa ra sức chặn đứng
các quyết định nguy hiểm của giới cầm quyền, vừa phải nghĩ cách bảo vệ những
đồng bào đang sinh sống tại Tây Nguyên -- những nạn nhân trực tiếp của bô-xít
trong những tuần, tháng trước mắt.
Trong tinh thần đó, chúng tôi, một nhóm anh chị em đảng viên Việt Tân đang làm
việc trong ngành y tế và ngành khai thác quặng mỏ, gấp rút tổng hợp những dữ
kiện, kinh nghiệm từ các cơ quan y tế Mỹ và Canada cũng như từ công nghệ sản
xuất nhôm ở Canada và Úc. Trong cẩm nang này, chúng tôi liệt kê những bệnh
trạng do việc khai thác bô-xít và tinh luyện nhôm gây ra, với những chỉ dấu để
nhận dạng và đối phó.
Hy vọng cẩm nang khiêm nhượng này, sẽ giúp ích phần nào cho đồng bào đang
sinh sống quanh các vùng khai thác và nhà máy, cũng như đồng bào sống trong
vùng hạ lưu của các giòng nước từ khu chế xuất bô-xít thải ra.
Chúng tôi cũng hy vọng cẩm nang này sẽ là bước khởi đầu cho những tài liệu y tế
khác ngày một hữu ích hơn cho đồng bào ruột thịt của chúng ta tại Tây Nguyên.
Thay mặt nhóm biên soạn
Bác sĩ Trần Đức Tường
Email: lienlac@viettan.org
Web: www.viettan.org
Khái Quát về Tiến Trình Tinh Luyện Nhôm
Nhôm là một trong những kim loại có nhiều nhất trên mặt địa cầu. Nhưng
nhôm không có sẵn ở thể kim loại mà kết hợp với nhiều chất khác ở thể
quặng, gọi là quặng bô-xít. Quặng bô-xít chứa chất ôxít nhôm. Có một vài phương
pháp khác nhau để chế biến ôxít nhôm thành nhôm nguyên chất, nhưng một cách
tổng quát các phương pháp này đều có 3 công đoạn chính như sau:
1. Tách ôxít nhôm ra khỏi quặng bô-xít:
Ở công đoạn này, quặng bô-xít sau khi bị nghiền nát sẽ được đưa vào lò trộn với chất Hydroxit natri,
còn được gọi là xút, hay kiềm, ở độ nóng 1000°C. Ở độ nóng này, phản
ứng hóa học giữa xút và quặng bô-xít sẽ cho ra chất ôxít nhôm hay còn
gọi là alumina.
2. Điện phân ôxít nhôm để lấy nhôm nguyên chất:
Chất alumina sẽ được đưa vào lò điện phân dưới dòng điện từ 150.000 đến 300.000 A(ampe)
cùng với 2 chất phụ là cryolithe nhôm và Fluoruya nhôm ở nhiệt độ
950°C. Ở nhiệt độ này nhôm nguyên chất sẽ được tách ra ở thể lỏng.
3. Đổ nhôm ra khuôn thành thỏi:
Suốt quá trình từ việc đào xúc quặng bô-xít dưới đất lên đến 3 công đoạn kể trên đều
tạo ra những chất độc hại trầm trọng cho môi trường sinh thái và sức khỏe con người.
Những Chất Thải và Tiềm Năng Nguy Hại
Các chất thải có thể xuất hiện dưới 3 thể:
• THỂ LỎNG:
Nước được sử dụng rất nhiều trong tất cả các công đoạn
chế biến nhôm. Vì thế nước thải chứa các cặn đặc của bô-xít trở thành
bùn đỏ. Bùn đỏ cũng chứa các hóa chất độc hại khác như chất xút
(NaOH), chất flu-o (fluor), chất nhôm, các chất hữu cơ thơm đa vòng
(hydrocarbures polycycliques aromatiques, viết tắt là HAPs), dầu mỡ
máy móc v.v... Nước thải nếu không được xử lý, thanh lọc mà xả thẳng
ra thiên nhiên sẽ gây ô nhiễm trầm trọng các sông ngòi và các mạch
nước ngầm.
• THỂ HƠI:
Những hơi độc bốc ra từ các công đoạn chế biến nhôm gồm
có : các hợp chất fluor, các chất HAPs, Ôxit nitơ (NOx), mônô-ôxít và
đi-ôxít các-bon (CO và CO2), đi-ôxít lưu huỳnh (SO2).
• THỂ ĐẶC:
80% bụi hay hạt rắn bay vào khí quyển xuất phát từ công
đoạn điện phân và chủ yếu là hợp chất fluor. Thêm vào đó chất thải của
các lò điện phân này chính là chất men bảo vệ lò (brasque). Mỗi năm
những lò luyện nhôm lớn có thể thải ra đến 10.000 tấn men đã qua sử
dụng. Chất thải này chứa xy-a-nuya và các hợp chất flu-o. Đây là những
chất cực độc nếu không được thu hồi và xử lý theo đúng quy trình.
Bởi vì nếu gặp nước, a-xít hay chất kiềm, chúng đều có thể bốc thành
hơi mang theo các hợp chất flu-o, amôniác, xy-a-nuya hydrô, ôxít lưu
huỳnh, khí hydrô và hơi khí đá (a-xê-ti-len). Các khí này không những
rất độc hại cho phổi mà còn rất dễ cháy và dễ phát nổ.
Bùn đỏ khi khô đi cũng được coi là chất thải ở thể đặc. Ngoài ra, khi đổ nhôm
lỏng ra khuôn cũng có chất thải là váng và bọt nhôm. Đây là những chất độc hại
cho cơ thể.
Triệu Chứng Nhiễm Độc,Cách Đề Phòng Và Chữa Trị
CHẤT XÚT ĂN DA (NaOH) CÒN ĐƯỢC GỌI LÀ HYDROXIT NATRI
MÔ TẢ:
Xút nguyên chất là một tinh thể màu trắng không mùi ở thể rắn, có khả năng hấp
thụ độ ẩm từ không khí. Nếu gặp và hoà tan vào nước, xút sẽ tạo một lượng nhiệt
lớn và dung dịch này có tính bào mòn (corrosive) rất cao.
BỆNH TRẠNG VÀ TRIỆU CHỨNG:
• Khi tiếp xúc với cơ thể con người ta, xút có khả năng gây phỏng nặng và
loét sâu. Người bị xút văng vào mắt có thể bị mù.
• Khi hít thở phải chất xút ở liều lượng thấp như bụi, bụi nước, hoặc hơi
bốc lên, nạn nhân có thể bị dị ứng mũi, họng, và tuyến hô hấp.
• Khi hít phải xút ở liều lượng cao hơn, nạn nhân có thể bị chứng sưng tấy,
viêm, hoặc co thắt của tuyến hô hấp, và bị loạn nhịp tim. Hít thở lâu chất
này cũng dẫn đến chứng viêm phổi.
• Nếu bị tai nạn nuốt phải xút nguyên chất vào bụng, nạn nhân sẽ bị ói
mửa lập tức, bị đau nhức vùng ngực và bụng, khó nuốt. Nếu số lượng
nhiều, nạn nhân có thể bị lở loét ngay ở vùng miệng, cổ, thực quản, và
bụng; dẫn đến việc đường tiêu hóa bị lủng, xuất huyết, và co thắt.
• Nhiều trường hợp tử vong đã được ghi nhận do bị sốc, nhiễm trùng ở các
mô bị lở loét, suy phổi, hoặc mất nhịp tim.
CÓ THỂ BỊ NHIỄM ĐỘC XÚT Ở ĐÂU?
Trong chế biến chất nhôm, người ta có thể tiếp xúc với xút đậm đặc ở công
đoạn 1, hoặc hít phải bụi hay hơi xút trong không khí từ các lò luyện bô-xít ở
độ nóng đến 1000°C. Công nhân bị đe dọa trực tiếp và có thể bị tác hại trầm
trọng nhất.
Nếu không khí không được lọc, hơi xút có thể bị thải ra bầu khí quyển và gây ô
nhiễm cho vùng lân cận.
Mặt khác, bùn đỏ còn chứa chất xút với một tỷ lượng không nhỏ. Khi trời mưa
chất này hòa tan trong nước mưa và chảy vào các sông lạch hay ngấm xuống lớp
nước ngầm gây ô nhiễm.
PHÒNG NGỪA VÀ CHỮA TRỊ:
• Phòng ngừa tiếp xúc với chất xút ở thể đặc hay thể hơi trong nhà máy
bằng các phương tiện bảo hộ lao động, như găng tay, khẩu trang và kính
bảo vệ mắt.
• Khi bị nhiễm độc chất xút, phải đưa nạn nhân đến ngay các cơ quan y tế
có trang bị thích hợp để được điều trị.
CÁC HỢP CHẤT FLU-O (FLUOR)
MÔ TẢ:
Trong công đoạn điện phân, người ta đã trộn ôxít nhôm với cryolithe và fluoruya
nhôm ở nhiệt độ 950°C. Ở độ nóng này chất flu-o kết hợp với khí hydrô thành
a-xít fluoridrique (FH) và bốc thành hơi trong các lò điện phân. Đây là chất thải
rất độc hại và rất dễ nhiễm vào cây cỏ, rau trái. Cả gia súc và con người khi ăn
phải loại cây cỏ này, sẽ bị bệnh loãng xương (ostéoporose) hoặc bệnh xương
đồng da (ostéosclérose).
BỆNH TRẠNG VÀ TRIỆU CHỨNG:
• Khi tiếp xúc nhẹ với hơi FH, nạn nhân sẽ bị cay mắt, viêm giác mạc,
viêm mũi, chảy máu cam, khé cổ, ho, suyễn, và da bị ửng đỏ.
• Khi dùng nước bị nhiễm flu-o lâu dài, nạn nhân sẽ bị bệnh xốp răng,
nghĩa là răng bị úa vàng và rất dễ gẫy.
• Nếu bị tai nạn nuốt phải flu-o vào đường tiêu hóa, tùy theo số lượng, nạn
nhân sẽ bị buồn nôn, ói mửa, đau bụng, tiêu chảy, xuất huyết bao tử và
đường ruột.
• Khi bị nhiễm độc nặng, nạn nhân có thể bị tê bại, động kinh, vì cả hệ
thống thần kinh bị ảnh hưởng. Lượng kali và calci trong máu nạn nhân
bị giảm nhiều, dẫn đến tình trạng tim loạn nhịp và có thể tử vong.
• Các tác hại khác của chất fluor trong cơ thể con người còn bao gồm :
ung thư xương; gây tổn hại trên não; làm nhiễu loạn hệ thống nội tiết ví
dụ bệnh cường giáp (hyperthyroidie); làm nhiễu loạn tủy xương, loãng
xương, hoặc bệnh xương đồng da.
CÓ THỂ BỊ NHIỄM ĐỘC FLU-O Ở ĐÂU?
Như đã nói, chất FH bốc ra từ lò điện phân ở độ nóng 950°C. Như vậy, công
nhân làm trong các lò này bị nguy cơ nhiễm độc cao. Nhưng thực ra, chất FH
không chỉ ở dạng hơi mà còn rất dễ hòa tan vào nước và được thải ra ngoài. Nếu
nước thải không được xử lý trước khi xả ra sông lạch hay ngay cả xả vào các hồ
chứa thì sẽ gây ô nhiễm nặng nề cho môi trường cũng như mọi sinh vật kể cả con
người sống dọc theo hệ thống sông ngòi trong vùng và hạ lưu.
PHÒNG NGỪA VÀ CHỮA TRỊ:
• Chất thải flu-o dù dưới dạng hơi, dạng hòa tan hay dạng bụi, sạn rắn đều
phải được kiểm soát rất gắt gao. Nhà máy phải xứ lý trước khi thải ra
môi trường. Vì một khi độc chất flu-o lan ra ngoài, người dân không có
cách nào phòng ngừa. Hậu quả sẽ vô cùng tai hại.
• Trong các lò điện phân các công nhân phải được trang bị quần áo, mặt
nạ, găng tay, kính bảo hộ. Trường hợp bị nhiễm độc nhẹ như cay mắt
thì phải rửa mắt bằng nước sạch, nhỏ thuốc đau mắt; rửa mũi, cầm máu
cam, dùng thuốc corticoids trong khi chờ đợi đưa bệnh nhân đến cơ quan
y tế. Tại đây các bác sĩ sẽ cấp cứu bằng cách bảo vệ những hệ thống tim
mạch, điều hòa hệ thống các chất điện giải (électrolytes).
CHẤT NHÔM
MÔ TẢ:
Tuy nhôm được sử dụng nhiều trong đời sống hàng ngày như nồi niêu, soong
chảo, giấy bao thực phẩm v.v..., nhưng thực chất, nhôm là một chất độc hại cho
sức khỏe. Sở dĩ nhôm được dùng để làm các đồ gia dụng là vì chúng có một lớp
mỏng ôxi hóa (Al2O3) tạo thành rất nhanh khi nhôm để trần ngoài không khí. Lớp
ôxi hoá đó bảo vệ nhôm phía trong không tiếp tục bị ôxi hóa nữa, nên an toàn
cho người sử dụng. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo, khi dùng đồ nhôm để
chứa đựng các thức ăn nóng và chua (như dưa muối, canh chua), bề mặt nhôm dễ
bị rỗ, giải phóng các ion nhôm vào cơ thể. Khi Al2O3 bị phân huỷ, ion Al3+ rất
độc, đi vào máu và tác động lên hệ thần kinh.
BỆNH TRẠNG VÀ TRIỆU CHỨNG:
• Khi nhôm xâm nhập bộ máy hô hấp, tùy theo số lượng, nạn nhân sẽ bị
viêm khí quản, hen xuyễn, và xơ phổi (fibrose).
• Khi nhôm xâm nhập cơ thể bằng đường tiêu hóa, nạn nhân sẽ bị ói mửa,
tiêu chảy, lở miệng....
• Nhôm còn làm mòn vỏ hồng huyết cầu khiến nạn nhân bị thiếu
máu (anémie); gây bệnh suy tim, loạn nhịp tim, và nhồi máu cơ tim
(infarctus).
• Khi bị nhiễm nhẹ, nhôm gây những triệu chứng thần kinh như nhức đầu,
mất ngủ, gắt gỏng, đãng trí, mau quên, ... Trong các trường hợp nặng,
nạn nhân bị hư các tế bào não dẫn đến bệnh Sa Sút Trí Tuệ (Dementia),
bệnh Parkinson v.v... Các ảnh hưởng thần kinh thường xảy ra trong các
trường hợp nạn nhân là trẻ em hoặc người lớn tuổi.
• Khi các bà mẹ bị nhiễm độc nhôm, nạn nhân thường sanh khó và các trẻ
sơ sinh rất yếu.
CÓ THỂ BỊ NHIỄM ĐỘC NHÔM Ở ĐÂU?
Trong công đoạn thứ 3, tức khi đổ nhôm lỏng ra khuôn, một lớp váng và bọt
nhôm xuất hiện. Ở trạng thái này, khi nguội, nhôm sẽ trở thành bụi và bay trong
không khí. Vậy những công nhân làm ở các lò điện phân và trong khâu đổ khuôn
là những người đầu tiên có xác suất cao bị nhiễm độc nhôm.
Dân chúng sinh sống trong vùng có thể bị nhiểm độc từ khí thải ra từ nhà máy
hoặc từ bụi nhôm do thân nhân làm việc tại các nhà máy đem về.
PHÒNG NGỪA VÀ CHỮA TRỊ:
• Nhà máy phải có hệ thống xử lý bụi, hạt cứng để không nhiễm cho công
nhân và dân chúng quanh vùng. Công nhân trong lò điện phân nhôm
phải được trang bị phòng nhiễm.
• Khi bị nhiểm độc nhôm, nạn nhân phải được đưa tới cơ quan y tế thích
hợp để lượng giá mức độ trầm trọng và điều trị, đặc biệt là hệ thống
hô hấp.
CÁC HỢP CHẤT HỮU CƠ THƠM ĐA VÒNG (PAHs)
MÔ TẢ:
Các hợp chất hữu cơ thơm đa vòng là phó sản của việc chế tạo các trụ cực dương
(anode) trong công đoạn điện phân ôxít nhôm. Hiện nay trong các nhà máy luyện
nhôm tân tiến, người ta đã giảm thiểu rất nhiều dung lượng PAHs. Theo quy định của nhiều quốc gia sản xuất nhôm như Canada, thì nồng độ chất benzo(a)pyrene không được quá 0,9ng/m3. Các hợp chất PAHs đã được chứng minh là gây ra ung thư.
BỆNH TRẠNG VÀ TRIỆU CHỨNG:
• Ung thư bọng đái - Triệu chứng: đi tiểu khó, ra máu, đau dưới đì ...
• Ung thư phổi - Triệu chứng: ho nặng, ho ra máu, khó thở, tràn dịch phổi ...
• Ung thư bao tử - Triệu chứng: đau bụng phía trên rốn, gầy ốm, nổi hạch
ở hốc vai và cổ
• Ung thư bộ máy tiêu hóa - Triệu chứng: đau bụng, tiêu chảy xen lẫn với
táo bón, đi cầu ra máu, gầy ốm, nổi hạch hốc vai.
CÓ THỂ BỊ NHIỄM ĐỘC CÁC HỢP CHẤT PAHs Ở ĐÂU?
Trước hết là các công nhân trong lò điện phân và phục dịch các lò điện phân này.
Vì các hợp chất này dễ bay hơi nên nó ở thể thoát ra theo không khí. Nếu không
có hệ thống xử lý thì nó sẽ vượt ra khỏi phạm vi nhà máy gây độc hại cho nhân
dân quanh vùng và có thể xa hơn nữa.
PHÒNG NGỪA VÀ CHỮA TRỊ:
• Công nhân làm việc trong các lò điện phân phải có trang bị thích ứng.
• Nhà máy phải xử lý hơi độc PAHs bằng hệ thống máy lọc để giữ nồng độ
tối thiểu trong nhà máy như luật định và không thải hơi độc này ra bên
ngoài gây nhiễm độc cho dân chúng quanh vùng.
• Khi bị nhiễm PAHs, phải đưa bệnh nhân tới điều trị tại các cơ quan y tế
chuyên về ung thư.
CHẤT MEN BẢO VỆ LÒ ĐIỆN PHÂN (BRASQUE)
MÔ TẢ:
Chất men này rất độc vì chứa đựng chất cyanuya và fluoruya. Gặp nước, axít hay
kiềm, chất men này bốc thành các hơi độc và dễ cháy như đã nói ở trên.
BỆNH TRẠNG VÀ TRIỆU CHỨNG:
• Khi tiếp xúc nhẹ, nạn nhân sẽ bị cay mắt và viêm mũi.
• Khi bị dính vào da, nạn nhân sẽ bị phỏng nặng.
• Nếu hít vào đường hô hấp, nạn nhân sẽ bị ho, co thắt khí quản.
CÓ THỂ BỊ NHIỄM ĐỘC CHẤT MEN LÒ ĐIỆN PHÂN Ở ĐÂU?
Trước hết là các công nhân trong lò điện phân và phục dịch các lò điện phân này.
Vì các hợp chất này dễ phản ứng với nước, axít hay kiềm, chúng dễ biến thành
hơi độc bay trong không khí. Nếu không có hệ thống xử lý thì các khí độc sẽ
vượt ra khỏi phạm vi nhà máy gây độc hại cho nhân dân quanh vùng và có thể
xa hơn nữa.
PHÒNG NGỪA VÀ CHỮA TRỊ:
• Công nhân phải được trang bị bảo hộ.
• Nhà máy không được thải các chất này ra bên ngoài mà phải xử lý theo
đúng quy trình.
• Trong các trường hợp nhẹ, chỉ cần điều trị các triệu chứng. Các trường
hợp nặng phải đưa nạn nhân đến các cơ quan y tế có trang bị thích hợp.
VÁNG BỌT NHÔM
MÔ TẢ:
Chất này hình thành lúc đổ nhôm lỏng ra khuôn. Gặp nước hoặc khí ẩm nó bốc
hơi rất độc, dễ cháy và có thể gây nổ.
BỆNH TRẠNG VÀ TRIỆU CHỨNG:
• Khi tiếp xúc nhẹ, nạn nhân sẽ bị cay mắt và chảy mũi.
• Nếu tiếp xúc lâu ngày, nạn nhân sẽ bị viêm mũi và viêm giác mạc.
• Khi bị dính vào da, nạn nhân sẽ bị phỏng.
• Nếu hít vào đường hô hấp, nạn nhân sẽ bị ho, co thắt khí quản, khó thở.
CÓ THỂ BỊ NHIỄM ĐỘC VÁNG BỌT NHÔM Ở ĐÂU?
Trước hết là các công nhân trong lò điện phân và phục dịch các lò điện phân này.
Vì các hợp chất này dễ phản ứng với hơi nước, chúng dễ biến thành hơi độc bay
trong không khí. Nếu không có hệ thống xử lý thì các khí độc sẽ vượt ra khỏi
phạm vi nhà máy gây độc hại cho nhân dân quanh vùng và có thể xa hơn nữa.
PHÒNG NGỪA VÀ CHỮA TRỊ:
• Bảo vệ công nhân tại phòng điện phân và khu ra khuôn nhôm lỏng bằng
các loại mặt nạ, găng tay, quần áo thích hợp.
• Nhà máy phải có hệ thống xử lý chất váng và không được thải ra ngoài
thiên nhiên.
• Trong các trường hợp nhẹ, chỉ cần điều trị các triệu chứng. Các trường
hợp nặng phải đưa nạn nhân đến các cơ quan y tế có trang bị thích hợp.
KHÍ DI-ÔXÍT LƯU HUỲNH (SO2)
MÔ TẢ:
Khí SO2 bốc ra từ sự ăn mòn cực dương anode trong khâu điện phân ôxít nhôm.
Ở dạng khí, chất SO2 rất dễ lọt ra bên ngoài và làm ô nhiễm không khí các vùng
quanh nhà máy. Khi gặp mưa, chất đi-ôxít lưu huỳnh biến thành a-xít (mưa a-xít)
làm hại mùa màng, chết rừng và tạo ô nhiễm môi sinh xa hơn.
BỆNH TRẠNG VÀ TRIỆU CHỨNG:
• Khí SO2 xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc hòa tan với nước
bọt, từ đó qua đường tiêu hóa để ngấm vào máu. Khí SO2 cũng có thể kết
hợp với các hạt nước nhỏ hoặc bụi ẩm để tạo thành các hạt axít sulfuric
H2SO4 nhỏ li ti, xâm nhập qua phổi vào hệ thống bạch huyết.
• Trong máu, SO2 tham gia nhiều phản ứng hoá học để làm giảm dự trữ
kiềm trong cơ thể; gây rối loạn khả năng chuyển hóa đường và protêin
của cơ thể; gây thiếu vitamin B và C; làm tắc nghẽn mạch máu cũng như
làm giảm khả năng vận chuyển ôxy của hồng huyết cầu; gây co hẹp dây
thanh quản, khó thở.
• Nhiễm SO2 ở thể khí sẽ khiến nạn nhân cảm thấy cay mắt, rát mũi trong
lúc đầu. Sau đó, SO2 hòa tan trong nước mắt, nước mũi, nước miếng trở
thành axít và gây lở loét mũi, miệng....
CÓ THỂ BỊ NHIỄM ĐỘC KHÍ SO2 Ở ĐÂU?
Trước hết là các công nhân trong lò điện phân và phục dịch các lò điện phân này.
Khí SO2 rất dễ thoát vào không khí. Nếu không có hệ thống xử lý thì khí độc
này sẽ vượt ra khỏi phạm vi nhà máy gây độc hại cho nhân dân quanh vùng và
có thể xa hơn nữa.
PHÒNG NGỪA VÀ CHỮA TRỊ:
• Công nhân lò điện phân là những người bị đối diện với nhiễm độc khí
SO2. Vì thế họ phải được bảo vệ bằng trang phục, mặt nạ, kính bảo hộ
và găng tay.
• Vì hơi SO2 có mùi lưu huỳnh nên nếu ngửi thấy và bị cay mắt, hắt hơi
thì nạn nhân cần lấy khăn che mặt mũi để không bị nhiễm thêm và di
chuyển nhanh ra khỏi vùng đang vị ô nhiềm.
• Trong các trường hợp nặng, phải đưa nạn nhân tới các cơ quan y tế để
được lượng giá và điều trị đúng mức.
Vì trong các công đoạn sản xuất nhôm từ quặng bô-xít, người ta sử dụng
nhiều chất có thể gây độc hại trong những điều kiện nhiệt độ cao hàng ngàn
độ Celsius, nên mỗi sự cố xảy ra tại các nhà máy bô-xít đều có thể gây tai họa
lớn cho các công nhân tại chỗ và cho toàn vùng chung quanh.
Các hệ thống an toàn như lọc bụi độc, lọc khí độc, thu hồi các hóa chất trong
nước trước khi thải ra thiên nhiên, v.v... đều phải luôn luôn trong tình trạng hoạt
động toàn hảo. Bất cứ sự ngưng trệ nào của các hệ thống này đều phải coi là sự
cố lớn, vì đều có thể dẫn đến hậu quả nhiễm độc rộng lớn.
Và quan trọng không kém, các nhà máy bô-xít phải có kế hoạch khi thiên tai xảy
ra. Đặc biệt là nạn mưa lũ, lở đất, sao cho các hóa chất độc hại phải được bảo
đảm không tràn ra môi trường xung quanh.
Tất cả công nhân tại các nhà máy bô-xít, không được dùng nước trong các vũng
hoặc hồ chứa lộ thiên để tắm rửa hay uống. Vì nước ở đây có nhiều nguy cơ bị
nhiễm độc bởi các hóa chất độc hại hoặc chứa các cặn đặc của bô-xít, có thể làm
nguy hiểm đến tính mạng. Nên mỗi nhà máy hoặc khu đào xúc quặng bô-xít phải
được trang bị hệ thống nước “sạch” cho công nhân.
Đồng thời mỗi nhà máy cũng phải gắn hệ thống báo động chung, không chỉ cho công nhân mà cho cả dân chúng trong vùng để kịp thời sơ tán khi có tai nạn công nghệ.
Tai Nạn Công Nghệ Tại Các Nhà Máy Chế Biến(Bảng tóm tắt)
Vì trong các công đoạn sản xuất nhôm từ quặng bô-xít, người ta sử dụng
nhiều chất có thể gây độc hại trong những điều kiện nhiệt độ cao hàng ngàn
độ Celsius, nên mỗi sự cố xảy ra tại các nhà máy bô-xít đều có thể gây tai họa
lớn cho các công nhân tại chỗ và cho toàn vùng chung quanh.
Các hệ thống an toàn như lọc bụi độc, lọc khí độc, thu hồi các hóa chất trong
nước trước khi thải ra thiên nhiên, v.v... đều phải luôn luôn trong tình trạng hoạt
động toàn hảo. Bất cứ sự ngưng trệ nào của các hệ thống này đều phải coi là sự
cố lớn, vì đều có thể dẫn đến hậu quả nhiễm độc rộng lớn.
Và quan trọng không kém, các nhà máy bô-xít phải có kế hoạch khi thiên tai xảy
ra. Đặc biệt là nạn mưa lũ, lở đất, sao cho các hóa chất độc hại phải được bảo
đảm không tràn ra môi trường xung quanh.
Tất cả công nhân tại các nhà máy bô-xít, không được dùng nước trong các vũng
hoặc hồ chứa lộ thiên để tắm rửa hay uống. Vì nước ở đây có nhiều nguy cơ bị
nhiễm độc bởi các hóa chất độc hại hoặc chứa các cặn đặc của bô-xít, có thể làm
nguy hiểm đến tính mạng. Nên mỗi nhà máy hoặc khu đào xúc quặng bô-xít phải
được trang bị hệ thống nước “sạch” cho công nhân.
Đồng thời mỗi nhà máy cũng phải gắn hệ thống báo động chung, không chỉ cho công
nhân mà cho cả dân chúng trong vùng để kịp thời sơ tán khi có tai nạn công nghệ.
Bảng tóm tắt tổng hợp
Sản xuất nhôm: nguồn tác động trên Môi Trường
Bảng 1
Bảng 2
1 - Những tác động đuợc thẩm định trong bối cảnh hiện nay không tính đến những công nghệ gây ô nhiễm cũ (ví dụ: cực
dương loại Soderberg với trục ngang). Bài phân tích gom cả phần sản xuất cực dương (xí nghiệp các-bon), lĩnh vực thường
không thấy tại các xí nghiệp alumine, nhưng không kể phần sản xuất alumine từ bô-xít.
2 - CSA=Hiệp hội chuẩn hóa Canada; RQE=Yêu cầu hiện tại của Canada cho phẩm chất môi trường; CCME= Hội đồng các bộ
trưởng môi trường Canada; CMA=Nồng độ tối đa chấp nhận được; Leq=chỉ số mức âm thanh trung bình; B[a]P= benzo[a]pyrène.
WHO:World Health Organization -Tổ chức Y tế Thế giới.
U.S. Environmental Protection Agency - Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ.
Sản xuất nhôm: nguồn tác động trên Sức Khỏe 
Bảng 1
 Bảng 2
Nguồn trích từ Canada : Guide canadien d’évaluation des incidences sur la santé - Volume 4 : Impacts sur la santé par secteur
industriel (www.sc-hc.gc.ca)
Xin tiếp tay …
Chúng tôi ước mong cuốn cẩm nang (còn khá sơ sài) này, sẽ giúp ít nhiều
những đồng bào sắp phải đối diện với các tác hại của việc khai thác bô-xít.
Chúng tôi tha thiết kêu mời các bạn đang đọc những dòng này, xin hãy cùng tiếp
tay chuyển tải bằng mọi cách đến những người thân quen, bè bạn để từng bước
lan dần đến các vùng đang và sẽ bị ảnh hưởng bởi việc khai thác bô-xít. Đây là
những tai họa không chỉ gieo xuống đầu một thế hệ, mà còn kéo dài đến những
thế hệ tương lai.
Điều đáng tiếc, đa số các tác hại do nhiễm các chất độc từ các khâu khai thác bôxít
đều là loại bệnh nặng và sự chữa trị chuyên môn tại các cơ quan y tế lại đòi
hỏi với những trang bị thích hợp. Trong hầu hết các trường hợp, việc tự chữa trị
tại nhà máy hay tại nhà riêng đều không đủ và có thể làm tình trạng của nạn nhân
nguy kịch hơn. Mong rằng, cẩm nang này sẽ giúp thân nhân của các nạn nhân
nhận dạng sớm các triệu chứng và đưa người bệnh đến nơi điều trị kịp thời.
Mặt khác, trong các bản kế hoạch khai thác bô-xít hiện nay, giới cầm quyền
không quan tâm gì đến việc xây dựng các cơ quan y tế với các trang bị thích hợp
để cấp cứu các công nhân và dân chúng trong vùng khi có các tai nạn công nghệ.
Đây là thái độ vô trách nhiệm rất nguy hiểm mà mọi người Việt, dù ở trong hay
ngoài vùng khai thác bô-xít, phải kịch liệt phản đối.
Để tài liệu này ngày một đầy đủ và hữu ích hơn cho đồng bào ruột thịt của chúng
ta trong những năm tháng trước mắt, chúng tôi ước mong được đón nhận ý kiến
từ các chuyên gia, đặc biệt những góp ý sửa chữa, bổ túc dữ kiện, và chia sẻ
những kỹ thuật phòng ngừa - chữa trị mới trên khắp thế giới của ngành y tế và
khai thác quặng mỏ liên quan đến các trường hợp nhiễm độc từ các khâu khai
thác bô-xít.
Mọi thư từ xin quí vị gởi về địa chỉ: lienlac@viettan.org
Việt Nam Canh Tân Cách Mạng Đảng
Ấn bản 1.0 - Tháng 6 năm 2009
www.viettan.org
|
Tumasic - Gió Wind Gió Windhttp://TUMASIC.tk http://BLOGGIOWIND.tk 
|
